ديگوكسين


مكانيسم اثر: ديگوكسين يا لانوكسين. ديگوكسين داراي اثرات متعدد همودينانميك، هورموني عصبي و الكتروفيزيولوژيك مي باشد كه اين اثرات را از طريق مكانيزم هاي زير اعمال مي نمايد.

 

  •    افزايش قدرت انقباضي قلب- اين دارو از طريق تأثير بر پمپ سديم- پتاسيم Atpase اثر خود را اعمال مي نمايد. در حالت عادي نقش سديم- پتاسيم Atpase  خروج سديم از سلول و فرستادن پتاسيم به داخل سلول مي باشد. از طرف ديگر تبادل سديم/ كلسيم صورت گرفته و باعث خروج Ca++ از داخل سلول مي شود. ديگوكسين باعث تغيير پمپ سديم- پتاسيم Atpase شده و در نهايت به طور غيرمستقيم مانع تبادل سديم/ پتاسيم گرديده و تجمع Ca داخل سلول را موجب مي شود.

 

  •     Ca++ به عنوان يون كليدي در سلول ميوكارد موجب افزايش قدرت انقباض قلب و افزايش حجم ضربه اي مي گردد در حالي كه فشار پر شدن بطني و حجم پايان سيستولي و دياستولي را به نفع بيمار كاهش مي دهد.
  •  

از اين جهت ديگوكسين يك داروي منحصر به فرد است چون قدرت انقباض را بدون افزايش ضربان قلب مي افزايد.

 

  • اثر بر هدايت قلب- ديگوكسين با اثر مستقيم و غير مستقيم خود سرعت هدايت را در گروه Av كاهش داده و باعث كاهش پاسخ بطني مي شود.

 

  • به طور خلاصه مي توان گفت كه ديگوكسين باعث:

•    افزايش قدرت انقباضي قلب
•    كاهش سرعت هدايت امواج عصبي در قلب
•    افزايش تحريك پذيري قلب
•    كاهش ضربان قلب
•    افزايش فشار خون دياستولي
•    افزايش دفع ادرار با بهبود برون ده قلب مي گردد.

انديكاسيون هاي باليني جهت ديگوكسين درماني

1. نارسايي احتقاني قلب- ديگوكسين در نارسايي قلب راست و چپ چه اوليه و چه ثانويه به بيماري هاي فشار خون شرياني، بيماري دريچه اي و بيماري عروق كرونر به خصوص در نارسايي سيستولي بطن چپ و راست مصرف مي شود.
2. آريتمي هاي فوق بطني- ديگوكسين تاكيكاردي حمله اي فوق بطني و تاكيكاردي گروه دهليزي بطني را به ريتم سينوسي مي تواند تبديل نمايد.
3. فيبريلاسيون دهليزي- ديژيتال فيبريلاسيون دهليزي را معمولاً به ريتم طبيعي سينوسي بر نمي گرداند، ولي به عنوان كاهش پاسخ بطني مورد استفاده فراواني دارد.
فلاتر دهليزي- ديژيتال با اثر غيرمستقيم خود در بعضي موارد فلاتر را به ريتم سينوسي تبديل نموده ولي در صورتي كه نتواند فلاتر را به ريتم سينوسي تبديل نمايد با كاهش پاسخ بطني بهبود هموديناميك را باعث مي گردد.

 

v  علائم مسموميت با ديگوكسين را مي توان به صورت زير دسته بندي كرد:
•    قلبي
•    غير قلبي

 

علائم قلبي: مسموميت ديگوكسين به صورت آريتمي ها و بلوك هاي قلبي تظاهر مي كند. گرچه در بيماراني كه نارسائي قلبي دارند ممكن است اين اختلالات ريتم بدون تجويز ديگوكسين هم ديده شوند. بنابراين بهتر است به اين نكته توجه نموده و از اندازه گيري سطح سرمي ديگوكسين كمك گرفته شود. شايع ترين اختلالات ريتم كه در مسموميت ديژيتال ديده مي شوند PVCاست به خصوص نوع بايژمينه آن، هر نوع تاكيكاردي كه با بلوك همراه باشد مثل تاكيكاردي فوق بطني همراه با بلوك AV. بنابراين آريتمي هاي حاصل از مسموميت با ديژيتال عبارتند از:
•    براديكاردي سينوسي، بلوك كامل SAيا ايست سينوسي
•    ضربان زودرس دهليزي (PAC)
•    تاكيكاردي حمله اي دهليزي (PAT) با يا بدون بلوك AV
•    تاكيكاردي غير حمله اي دهليزي 
•    تاكيكاردي گره AV يا جانكشنال (به صورت حمله اي يا غير حمله اي)
•    دسيوسيشن دهليزي بطني و بلوك به درجات مختلف
•    ضربان زودرس بطني (يك كانوني و چند كانوني) Trigeminal, bigeminal
•    تاكيكاردي بطني
•    فيبريلاسيون بطني

 

علايم غير قلبي مسموميت ديژيتال شامل موارد زير است:


•    عوارض گوارشي- بي اشتهايي، تهوع و استفراغ كه اولين علائم زياد بودن دوز دارو است، درد اپي گاستر و اسهال كه بندرت پيش مي آيد.
•    عوارض سيستم عصبي- گيجي، خستگي و سردرد كه شايع است، درد صورت در نتيجه نورآلژي كه نادر است و تشنج، افراد مسن ممكن است دچار علائم رواني مثل گيجي، عدم آگاهي به زمان و مكان و حتي هذيان شوند. 
•    عوارض بينايي- تاري ديد و دوبيني ممكن است پيش آيد، ديدن نورهاي براق و هاله بيني، ديدن نقاط سفيد يا رنگي، ديد زرد و سبز شايع است ولي قهوه اي، آبي و قرمز كمتر ديده مي شود.
•    ساير عوارض- ژنيكوماستي (سينه هاي متورم و دردناك) كه در مرداني كه با ديگوكسين درمان مي شوند بيشتر ديده مي شود كه علت آن شبيه بودن ديگوكسين با هورمون هاي جنسي زنانه مثل استروژن مي باشد.