میکروب شناسی (در ارتباط با درس امروز)
استافیلوکوک اورئوس کوکسی گرم مثبت و بیهوازی اختیاری است که مهمترین گونه در جنس (سرده) استافیلوکوک از نظر پزشکی محسوب میشود. گاهی اوقات به این باکتری، استافیلوکوک طلایی نیز میگویند. اورئوس در زبان لاتین به معنای طلایی است.
این باکتری ممکن است به شکل فلور عادی پوست یا بینی وجود داشته باشد. این طور تخمین زده میشود که ۲۰ درصد از مردم به مدت طولانی، ناقل باکتری باشند. استافیلوکوک اورئوس، یکی از موفق ترین باکتریهای بیماریزاست. این باکتری به دلیل تولید رنگدانه طلایی کارتنوئیدی به نام استافیلوزانتین کلنیهای زرد رنگی را ایجاد مینماید. این پیگمان در بیماریزایی نقش دارد زیرا به عنوان ماده آنتی اکسیدان عمل کرده و موجب در امان ماندن باکتری در برابر رادیکالهای آزاد اکسیژن می شود.رادیکالهای آزاد اکسیژن توسط سیستم ایمنی (گلبولهای سفید) میزبان برای کشتن باکتریها تولید میشوند.
استافیلوکوک اورئوس، گستره وسیعی از عفونتها از عفونتهای ساده پوستی (مانند جوشدانه، کورک، کفگیرک، گل مژه و آبسه) گرفته تا بیماریهای تهدید کننده زندگی (مانند پنومونی، مننژیت، استئومیلیت، اندوکاردیت، سندرم شوک سمی و سپتی سمی) را ایجاد مینماید. استافیلوکوک اورئوس به عنوان یکی از ۵ عامل شایع ایجاد کننده عفونت های بیمارستانی به ویژه عفونتهای زخم پس از جراحی است. هر سال، ۵۰۰ هزار نفر در بیمارستانهای ایالات متحده امریکا به عفونتهای استافیلوکوک اورئوس مبتلا می شوند.
استافیلوکوک اورئوس مقاوم به متی سیلین (MRSA)، سویههای خاصی از این باکتری هستند که به بیشتر آنتی بیوتیکها مقاوم میباشند. MRSA، بیشتر در بیمارستانها دیده شده است. به این نوع از سویهها، HA-MRSA یا به اصطلاح، استافیلوکوک اورئوس مقاوم به متی سیلین اکتسابی از بیمارستان میگویند اما در حال حاضر، سویه های استافیلوکوک اورئوس مقاوم به متی سیلین اکتسابی از جامعه (CA-MRSA) در حال گسترش میباشند. سویههای CA-MRSA بر خلاف HA-MRSA، ارتباطی با بستری شدن در بیمارستان ندارند. استافیلوکوک اورئوس اولین بار در سال ۱۸۸۰ توسط جراح اسکاتلندی، آلکساندر اوگستون در شهر آبردین (اسکاتلند) از نمونه چرک آبسه جراحی جدا شد.
استافیلوکوک اورئوس با تولید انتروتوکسین، ایجاد مسمومیت غذایی میکند. باکتری ممکن است به شکل همزیست بر روی پوست وجود داشته باشد و از بینی یک سوم از مردم جدا شود. این باکتری به میزان کمتر ممکن است در گلو نیز وجود داشته باشد. وجود استافیلوکوک اورئوس در این شرایط به معنای عفونت نیست و نیازی هم به درمان در اینگونه موارد نمیباشد. باکتری ممکن است در حیوانات اهلی، گربهها، سگها و اسبها وجود داشته باشد و موجب التهاب و عفونت پا در مرغها شود. استافیلوکوک اورئوس ممکن است بر روی سطوح خشک برای هفتهها تا ماهها زنده بماند. برخی از فاژها (باکتریوفاژها) میتوانند استافیلوکوک اورئوس را آلوده کنند و از این طریق موجب انتقال ژن تولید کننده توکسین پنتون- والنتین به آن شوند. از این رو، بیماریزایی سویهها را افزایش خواهند داد.
هنگامی که سد پوستی از بین برود، باکتری به بافت حمله میکند و بیماریهایی مانند کورک و کفگیرک را ایجاد میکند. استافیلوکوک اورئوس در کودکان، عفونت شدید به نام سندرم پوستی فلسی شونده استافیلوکوکی را ایجاد میکند.
عفونتهای استافیلوکوکی از طریق تماس با چرک زخم یا پوست با پوست انتقال پیدا میکنند. تماس با وسایل شخصی مانند حوله، ملحفه، لباس و وسایل ورزشی نیز در انتقال عفونت از فردی به فرد دیگر نقش دارند. عفونتهای عمیق ممکن است شدید باشند مانند آرتریت سپتیک، اندوکاردیت و پنومونی.
سندرم شوک سمی:
سویههایی که اگزوتوکسین TSST-1 را تولید میکنند ممکن است موجب بیماری بالقوه مهلک و کشندهای به نام سندرم شوک سمی شوند. استرپتوکوک پیوژنز نیز ممکن است سندرم مشابهای به نام سندرم شوک سمی استرپتوکوکی را ایجاد کند. علائم بیماری شامل تب بالا، کاهش فشار خون، ناخوشی، گیجی و در نهایت از کار افتادن اندامهای داخلی بدن، کما و مرگ است. راشهای شبیه آفتاب سوختگی در مراحل اولیه بیماری در لب، چشم، دهان، کف دست و پا دیده میشوند. در صورت درمان، بیمار پس از چند هفته، سلامتی خود را باز مییابد در غیر این صورت، در عرض چند ساعت خواهد مرد. این سندرم به میزان ۳ تا ۴ مورد از هر ۱۰۰ هزار زنی که از تامپون های واژنی در زمان قاعدگی استفاده میکنند، دیده شده است. در صورت راهیابی باکتری به واژن، در حضور تامپون در آنجا تکثیر پیدا کرده و توکسین TSST-1 را تولید میکند. توکسین از آنجا وارد خون میشود و در سرتاسر بدن پخش خواهد شد. این آمار مربوط به امریکاست. سندرم شوک سمی غیر از این موارد مثلاً" ناشی از عفونت های زخم بسیار نادر است.
مسمومیت غذایی:
استافیلوکوک اورئوس با تولید انتروتوکسین در غذا موجب گاستروانتریت و مسمومیت غذایی میشود. مسمومیت غذایی خود محدود شونده است و به درمان خاصی نیاز ندارد. بیمار پس از ۸ تا ۲۴ ساعت بهبود پیدا میکند. علائم مسمویت غذایی شامل اسهال، استفراغ و درد شکمی است.
عکس ها:
رنگ آمیزی گرم از خوشههای استافیلوکوک اورئوس:
کلنیهای زرد طلایی استافیلوکوک اورئوس بر روی آگار خوندار.
